Από το Αβερώφειο στην Αφρική: Η νέα διπλωματία της Ελλάδας μέσω των Πατριαρχείων

Η παραχώρηση του ιστορικού Αβερωφείου Παρθεναγωγείου στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας δεν αποτελεί μια μεμονωμένη κίνηση, αλλά το επόμενο βήμα σε μια δέσμη πολιτικών που ενεργοποιεί η Αθήνα για την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στο εξωτερικό. Το ελληνικό κράτος, αναγνωρίζοντας το ειδικό βάρος των παλαιφάτων Πατριαρχείων, επενδύει συστηματικά στη «ήπια ισχύ» της διπλωματίας του πολιτισμού και της πίστης.

Πρώτος πυλώνας αυτής της στρατηγικής υπήρξε το πρόσφατο νομοσχέδιο των υπουργείων Οικονομικών και Παιδείας, το οποίο θέσπισε 600 οργανικές θέσεις κληρικών παγκοσμίως, εξασφαλίζοντας το ανθρώπινο δυναμικό για την ιεραποστολή. Τώρα, η παραχώρηση υποδομών στο Πατριαρχείο της Αλεξάνδρειας με σκοπό την ίδρυση ενός πανεπιστημίου στην Αίγυπτο για τον ελληνικό πολιτισμό έρχεται να συμπληρώσει αυτό το παζλ, δημιουργώντας έναν επιχειρησιακό κόμβο για την Εκκλησία που δραστηριοποιείται σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο.

Η Αλεξάνδρεια ως ανάχωμα σε εξτρεμισμό και εισπηδήσεις

Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής επιτελεί ένα τιτάνιο ιεραποστολικό έργο σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά σύνθετο. Από τη μία πλευρά, οι χριστιανικοί πληθυσμοί στην Αφρική, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Νιγηρία, βιώνουν έναν ανελέητο διωγμό από εξτρεμιστικά στοιχεία του Ισλάμ, με καθημερινές αναφορές για σφαγές και απαγωγές. Από την άλλη, η Εκκλησία της Αλεξάνδρειας καλείται να διαχειριστεί την αντικανονική ρωσική διείσδυση. Η ίδρυση της λεγόμενης «Εξαρχίας Αφρικής» από το Πατριαρχείο Μόσχας αποτελεί κατάφωρη εισπήδηση σε ξένο εκκλησιαστικό έδαφος, παραβιάζοντας την εκκλησιαστική τάξη αιώνων. Η ενίσχυση του Πατριάρχη Θεοδώρου με το Αβερώφειο προσφέρει τις απαραίτητες βάσεις για την ανάσχεση αυτών των τάσεων.

Οργανικές θέσεις κληρικών στο εξωτερικό: Ο νέος «βραχίονας» της ήπιας ισχύος

Το νομοσχέδιο των υπουργείων Οικονομικών και Παιδείας που θεσμοθέτησε 600 οργανικές θέσεις κληρικών για τη στελέχωση των παλαιφάτων Πατριαρχείων και των ιεραποστολών παγκοσμίως ήταν μια στρατηγική επιλογή ενίσχυσης της ελληνικής «ήπιας ισχύος», που διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του έργου της ορθόδοξης Εκκλησίας σε κρίσιμα μέτωπα. Η ρύθμιση παρέχει το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό για τη θωράκιση της Ορθοδοξίας, συνδέοντας την πνευματική παρουσία με την εθνική πολιτιστική διπλωματία.

Οι 600 οργανικές θέσεις ήταν ένα κρίσιμο αίτημα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου που είχε θέσει υπόψη του Κυριάκου Μητσοτάκη, εδώ και δυο χρόνια. 

Από την Αντιόχεια έως τα Ιεροσόλυμα

Η ελληνική πρωτοβουλία δεν περιορίζεται στην Αίγυπτο. Το βλέμμα της διπλωματίας είναι στραμμένο και στο Πατριαρχείο Αντιοχείας, το οποίο δοκιμάστηκε σκληρά από τον εμφύλιο στη Συρία και δέχεται ασφυκτικές πιέσεις για εναγκαλισμό από το Πατριαρχείο της Μόσχας. Η Αθήνα δρομολογεί ήδη μέτρα στήριξης για την Αντιόχεια ανοίγοντας και πάλι τον δίαυλο της φοίτησης στα ελληνικά πανεπιστήμια, ενώ ταυτόχρονα πυκνώνουν οι κινήσεις για την περαιτέρω ενίσχυση του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων με οικονομικούς πόρους αλλά και οργανικές θέσεις.

Τι είναι η «εισπήδηση» και γιατί αποτελεί «κόκκινη γραμμή»;

Η εισπήδηση αποτελεί τη σοβαρότερη παραβίαση του Κανονικού Δικαίου, καθώς αφορά την αυθαίρετη άσκηση εξουσίας εντός της πνευματικής δικαιοδοσίας άλλης Εκκλησίας. Το Πατριαρχείο της Μόσχας το 2018 ανακοίνωσε την ίδρυση ρωσικής «Εξαρχίας» στην Αφρική, επειδή η Αλεξάνδρεια αναγνώρισε την αυτοκεφαλία της Ουκρανίας. Η εισπήδηση ως εκκλησιαστική πράξη συνιστά ευθεία προσβολή των κανόνων των Οικουμενικών Συνόδων, καταλύοντας την εκκλησιαστική τάξη αιώνων.

Οι σοκαριστικές πληροφορίες για στρατολόγηση Αφρικανών με το πρόσχημα σπουδών ή εργασίας, οι οποίοι τελικά στέλνονται στο πολεμικό μέτωπο ή σε εργοστάσια για καταναγκαστική εργασία στη Ρωσία, μετατρέπουν το Πατριαρχείο σε μηχανισμό υβριδικού πολέμου. Ο Κύριλλος, έχοντας ήδη ευλογήσει τη σφαγή ομοδόξων στην Ουκρανία, φαίνεται πλέον να θυσιάζει κάθε έννοια ορθόδοξης ηθικής στον βωμό του στρατηγικού άξονα Μόσχας-Τεχεράνης, αδιαφορώντας για το ιστορικό ρήγμα που προκαλεί στην παγκόσμια Χριστιανοσύνη.